Om de bedrijfsvoering richting te geven en goed in te kunnen richten is het belangrijk om te weten waar de organisatie naar toe wil. Hiervoor hebben we in hoofdstuk 1 (bedrijfsvoering en context) al Visie, Missie en Strategie als het richtinggevend trio binnen de organisatie geïntroduceerd.

 

Bij de ontwikkeling van de Strategie is een goede invulling van de operationele portefeuille een belangrijke randvoorwaarde: hoe zorgen we ervoor dat de bedrijfsdoelen en -plannen haalbaar, uitvoerbaar en kostenefficiënt zijn? De eerste verantwoordelijkheid van de ‘richten’-laag is het voeren van deze ‘strategische dialoog’. In de praktijk betekent dit dat architecten in een ondersteunende rol en in een vroeg stadium zullen moeten deelnemen aan de strategievormende processen.

 

Dit doen ze op twee manieren. Top-down leveren ze een bijdrage aan de vorming van de strategie door de strategie te concretiseren voor de verschillende componenten van de bedrijfsvoering. Welke doelstellingen en uitgangspunten gelden er voor de componenten en welke nieuwe componenten moeten bijvoorbeeld worden geïntroduceerd of welke bestaande moeten worden verbeterd of worden uitgefaseerd?

 

Omgekeerd levert men bottom-up een bijdrage door aan te geven welke strategische voordelen er zijn te behalen met de bestaande bedrijfsvoering of met ontwikkelingen die men in de markt heeft waargenomen.

Op basis van de uitkomsten van de strategische dialoog worden de verschillende architecturen, zoals productmodel en bedrijfsfunctiemodel opgesteld of aangepast. Kern van de zaak is dat deze verschillende architecturen

• invulling geven aan de bedrijfsdoelen;

• onderling consistent zijn;

• een hoge mate van realisme en haalbaarheid behelzen;

• helder en toegankelijk zijn voor alle stakeholders, dus zowel hoger management als voor het verdere gebruik.

• worden goedgekeurd door de eigenaren en worden gecommuniceerd naar alle betrokkenen.

 

Hierbij kan men er voor kiezen om de volledige architectuur gedetailleerd te ontwikkelingen los van de vraag of er op korte termijn behoefte is aan een volledig gedetailleerde architectuur. Men kan er ook voor kiezen om alleen die onderdelen van de architectuur te ontwikkelen en te detailleren waar men wijzigingen voorziet en waar dus projecten behoefte hebben aan een projectstaatsarchitectuur.

 

Voor de architectuur wordt een streefarchitectuur opgesteld die op lange termijn moet worden gerealiseerd. Deze streefarchitectuur is gekoppeld aan de strategie en heeft om die reden een zelfde planningshorizon, bijvoorbeeld 5 jaar. In de tussenliggende periode worden tussenversies, ook wel releases genoemd, voor de architectuur gedefinieerd waarlangs de streefarchitectuur moet worden ontwikkeld. Per release is aangegeven welke functionaliteit, bijvoorbeeld welke nieuwe producten, wordt ondersteund. Belangrijk is dat per release alle componenten van de bedrijfsvoering op elkaar zijn afgestemd.

 

De architectuur en de verschillende onderdelen daarvan hebben eigenaren binnen de organisatie. De eigenaar is verantwoordelijk voor de inhoud en de toepasbaarheid van de architectuur. De eigenaar keurt daarom daarom de architectuur goed voordat deze kan worden toegepast en geeft ook opdracht voor het doorvoeren van wijzigingen.

Het daadwerkelijk realiseren van de bedrijfsvoering onder architectuur vindt plaats in de middenlaag van het raamwerk: de ‘inrichten’-laag, veelal onder de vlag van projecten of programma’s.

 

Een belangrijke verantwoordelijkheid van de bovenliggende ‘richten’-laag is het ondersteunen van deze projecten. Enerzijds gebeurt dit meer richtinggevend door een project-startarchituur te verstrekken. Dit voorkomt dat projecten opnieuw het wiel moeten uitvinden en zorgt er ook voor dat de projecten beter op elkaar zijn afgestemd en dat ze elkaar dus niet in de wielen rijden. Anderzijds kunnen architecten de architectuur en uitgangspunten toelichten en kunnen ze ervaring vanuit andere projecten inbrengen.

 

Een belangrijk voordeel van het betrekken van architecten bij projecten is dat ze direct feedback krijgen op de kwaliteit en maakbaarheid van hun eigen producten. Ook wordt hiermee de kloof tussen beide disciplines (architectuur en projecten) verkleind en wordt voorkomen dat architecten teveel vanuit de ivoren toren werken en los komen te zweven van de realiteit (poten in de modder).