Het veranderproces begint met de bewustwording van de veranderbehoefte. Men kan zich bewust worden van de veranderbehoefte op basis van resultaten of gedrag van mensen. Als de resultaten te kort schieten, wordt men zich bewust dat er veranderd zal moeten worden. Ook vormen van onrust onder de mensen kunnen signalen zijn dat ingrijpen noodzakelijk is. Vaak komen dit soort signalen al eerder, voordat de resultaten dit aangeven. Mensen kunnen gestrest zijn, communicatie verloopt stroef, mensen vertrekken, er worden verwijten gemaakt of er vinden conflicten plaats. Ook kan een zekere regelmaat in het heroverwegen van bijvoorbeeld de strategie of architectuur een impuls zijn voor een bewustwording.

Als de behoefte om te veranderen herkend is, wordt begonnen om de veranderbehoefte te concretiseren. De achterliggende oorzaken moeten achterhaald worden, oftewel een diagnose moet worden gesteld, en er moet op hoofdlijnen een doel voor de verandering geformuleerd worden. Belangrijk is hierbij dat het doel nog niet door een enkeling wordt bepaald en heel specifiek gemaakt wordt. Specificatie van het doel is namelijk een uitstekende stap om gezamenlijk te doen en direct participatie van betrokkenen te realiseren (als daar in de veranderstrategie voor wordt gekozen).

Met de geformuleerde veranderbehoefte moet er worden gekeken of deze behoefte binnen de missie, visie en strategie past. Als dat zo is kan de verandering ingezet worden. Als dat niet zo is, moet worden gekeken of deze veranderbehoefte een dusdanig impact heeft dat moet worden overwogen om een sessie te organiseren waarin de koers ter discussie wordt gesteld en eventueel wordt aangepast.

In een vroeg stadium dient contact te worden gezocht met de architecten van de bedrijfsvoering. Al naar gelang de uitkomsten van de Bewustwording en de Toetsing aan de VMS gaan de architecten aan de slag. Zie hiervoor de beschrijving van de Architectuur aanpak in dit webboek.